Ku┼č Cenneti Eber G├Âl├╝ Nerede, Nas─▒l Gidilir ?

496 views

Eber G├Âl├╝, ─░├ž Anadolu B├Âlgesindeki Akar├žay Havzas─▒nda, y├╝zey alan─▒ 125 km┬▓ bulan, bir tatl─▒ su batakl─▒k olan, kuzeyinde Emir Da─člar─▒ ve g├╝neyinde Sultan Da─člar─▒, denizden 967 metre y├╝kseklikte olan bir ├ž├Âk├╝nt├╝ g├Âl├╝d├╝r. Bulundu─ču Akar├žay Havzas─▒, hep sismik olarak aktif olan, kuzeybat─▒-g├╝neydo─ču y├Ân├╝nde ortalama 100 kilometre uzunlukta ve 25 kilometre geni┼člikte olan ├ž├Âk├╝k aland─▒r. Bir zamanlar ├žok b├╝y├╝k ve derin olan, son Buzul ├ça─č─▒ (Pleistosen) g├Âl├╝nden geriye kalan, di─čer g├Âller gibi art─▒k bir g├Âld├╝r.

Eber G├Âl├╝, Akar├žay ve Sultanda─člar─▒'ndan gelen kaynak sular─▒ ile beslenmektedir. Bu sebeple y─▒l i├žerisinde y├╝z├Âl├ž├╝m├╝ farkl─▒l─▒k g├Âsterir. En d├╝┼č├╝k su seviyesi Ekim 1991'de g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. G├Âl alan─▒ 62 km┬▓'ye kadar d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. En y├╝ksek su seviyesi ise May─▒s 1969'da g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. G├Âl alan─▒ 164.5 km┬▓'ye ula┼čm─▒┼čt─▒r.

Eber G├Âl├╝: bir zamanlar ku┼č cenneti g├Âr├╝n├╝m├╝nde ve y├╝zeyinde su ├ži├žekleriyle bezenmi┼č bir bah├že iken, bug├╝n yan─▒na yakla┼č─▒lmayacak kadar kirletilmi┼čtir. Eber G├Âl├╝ÔÇÖn├╝ tehdit eden en b├╝y├╝k unsurlar Afyon ┼čehrinin at─▒klar─▒, s├╝t end├╝strisi, ┼×eker ve Alkoloid Fabrikalar─▒n─▒n at─▒klar─▒d─▒r. Di─čer bir tehdit unsuru da, at─▒klar─▒n Eber G├Âl├╝ÔÇÖnde biriktikten sonra g├Âl├╝n ar─▒tma vazifesi g├Ârmesi ve bu nedenle de s├╝z├╝len temiz suyun Ak┼čehir G├Âl├╝ÔÇÖne ak─▒t─▒lmas─▒d─▒r. G├Âl├╝n derinli─či bug├╝n 1.70 metreye kadar d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ├ľnlem al─▒nmad─▒─č─▒ takdirde daha da d├╝┼čece─či bir ger├žektir.

G├Âl, T├╝rkiye'nin en ilgi ├žekici g├Âllerindendir. ├çok b├╝y├╝k bir g├Âl olmas─▒na ra─čmen ├╝zerinde bulunan kam─▒┼člardan dolay─▒ b├╝y├╝k k─▒sm─▒ g├Âl de─čil de ├žay─▒rl─▒k gibi g├Âr├╝l├╝r. ├ľzellikle avc─▒lar─▒n u─črak yeridir. ├ťzerinde y├╝zlerce y├╝zen adac─▒k bulunur, bu adac─▒klara yerli halk─▒n "kopak" ad─▒n─▒ verdi─či, kopaklar kal─▒nla┼čan kam─▒┼č k├Âklerinin topraktan ayr─▒larak ├╝zerine zamanla r├╝zgar─▒n etkisiyle toprak birikmesiyle meydana gelir. Baz─▒ kopaklar o kadar b├╝y├╝kt├╝r ki ├╝zerlerinde bal─▒k├ž─▒lar─▒n, avc─▒lar─▒n ve kam─▒┼č├ž─▒lar─▒n bar─▒naklar kurduklar─▒ da g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Etraf─▒nda kurulmu┼č Derekaraba─č, Ortakaraba─č, Yenikaraba─č ve di─čer kom┼ču k├Âylerde tar─▒mla u─čra┼čan insanlar, G├Âl k─▒y─▒s─▒ndaki ekilebilir tarlalarda bu─čday ekip ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝rler.

Y├╝zeyinin ├žo─ču y├╝ksekli─či be┼č hatta alt─▒ metreye ula┼čan k─▒rm─▒z─▒ kam─▒┼člarla kapl─▒ olan Eber G├Âl├╝, s─▒─č k─▒y─▒lar─▒nda su bitkileri ve etraf─▒nda di─čer bitkiler yeti┼čir, bunlar;

Has─▒rotu (Typha latifolia),
K─▒rm─▒z─▒ kam─▒┼č (Phragmites australis),
(Lycopus europaeus),
(Mentha aquatica).

Bal─▒k t├╝rleri

Sazan bal─▒─č─▒ (Cyprinus carpio),
Aynal─▒ Sazan bal─▒─č─▒ (Cyprinus carpio morpha noblis),
Turna bal─▒─č─▒ (Esox lucius),
Dere kaya bal─▒─č─▒ (Gobio gobio).

G├Âl eski zamanlarda Ak┼čehir g├Âl├╝ ile b├╝y├╝k tek bir g├Âl halindeydi. Fakat zamanla su kaynaklar─▒n─▒n azalmas─▒ ile Ak┼čehir G├Âl├╝ Eber g├Âl├╝nden ayr─▒larak ayr─▒ bir g├Âl olu┼čturdu. Halen eber g├Âl├╝ bir kanal vas─▒tas─▒yla Ak┼čehir g├Âl├╝ne su aktarmaktad─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde k├╝resel ─▒s─▒nman─▒n etkisiyle ve ├Âzellikle su kaynaklar─▒n─▒n bilin├žsiz kullan─▒lmas─▒yla g├Âl k├╝├ž├╝lmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu nedenle Ak┼čehir G├Âl├╝ne su aktar─▒lamam─▒┼č bu da Ak┼čehir G├Âl├╝n├╝n sular─▒n─▒n ├žekilmesine sebep olmu┼čtur. Bu nedenle T├╝rkiye'nin en g├╝zel g├Âllerinden biri olan g├Âl yokolma tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼čt─▒r. Bilin├žsizce yap─▒lan barajlar ve ├žift├žilerin sulama amac─▒yla kulland─▒klar─▒ dalg─▒├ž pompa'lar g├Âl├╝n hem yer├╝st├╝ hem yeralt─▒ sulama kaynaklar─▒n─▒ neredeyse s─▒f─▒ra indirmi┼člerdir. Bunun neticesinde ├ževre m├╝hendislikleri ├žal─▒┼čma ba┼člatm─▒┼č ve 2007 sonunda bitecek projeler geli┼čtirmi┼člerdir.

Eber G├Âl├╝, bir zamanlar ku┼č cenneti g├Âr├╝n├╝m├╝nde ve y├╝zeyinde su ├ži├žekleriyle bezenmi┼č bir bah├že iken, bug├╝n yan─▒na yakla┼č─▒lmayacak kadar kirletilmi┼čtir. Eber G├Âl├╝ÔÇÖn├╝ tehdit eden en b├╝y├╝k unsurlar, Afyonkarahisar ┼čehrinin at─▒klar─▒, ┼×eker ve Alkoloid Fabrikalar─▒n─▒n at─▒klar─▒d─▒r. Di─čer bir tehdit unsuru da, at─▒klar─▒n Eber G├Âl├╝ÔÇÖnde biriktikten sonra g├Âl├╝n ar─▒tma vazifesi g├Ârmesi ve bu nedenle de s├╝z├╝len temiz suyun Ak┼čehir G├Âl├╝ÔÇÖne ak─▒t─▒lmas─▒d─▒r. G├Âl├╝n derinli─či bug├╝n 1.70 m'ye kadar d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ├ľnlem al─▒nmad─▒g─▒ takdirde daha da d├╝┼čece─či bir ger├žektir. G├Âlde ekonomik de─čeri en y├╝ksek olan kam─▒┼č ├╝retimi yap─▒lmakta ve sazan, turna ve aynal─▒ sazan bal─▒─č─▒ bulunmaktad─▒r. Ayr─▒ca g├Âl├╝n av turizmi i├žermesi sebebiyle de il d─▒┼č─▒ndan bir├žok ki┼činin g├Âl k─▒y─▒s─▒na av evleri yapmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r.

Eber G├Âl├╝nde, Temmuz 2002 - 2003 y─▒llar─▒ aras─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rma sonucunda Monogenea asalaklar─▒ burada incelenen Bal─▒klar─▒n, iki t├╝r Monogenea (Gyrodactylus elegans, Dactylogyrus extensus) solunga├ž ve y├╝zge├žlerinde; bir t├╝r Digenea (Posthodiplostomum cuticola) deri ve y├╝zge├žlerinde; bir t├╝r Cestoda (Bothriocephalus acheilognathi) ba─č─▒rsaklar─▒nda, ve bir t├╝r Arthropoda (Argulus foliaceus) deri, solunga├ž ve y├╝zge├žlerinde bulunmu┼čtur.[2]

Eber G├Âl├╝, su y─▒lan─▒, tatl─▒ su bal─▒klar─▒, su ku┼člar─▒, su kaplumba─čalar─▒ ve di─čer yabani hayvanlar─▒n geni┼č n├╝fusunu korumak i├žin, Konya K├╝lt├╝r ve Tabiat Varl─▒klar─▒n Koruma Kurulunun 22 Haziran 1992 g├╝n ve 1359 say─▒l─▒ karar─▒yla "1. Derece Tabiat Sit Alan─▒" il├ón edilmi┼čtir.

 

Tags: #afyon bal─▒k tutulacak yer #afyon baraj #afyon do─ča #afyon eber #afyon eber g├Âl├╝ #afyon g├Âl #afyon g├Âller #bal─▒k tutma #eber g├Âl├╝

Leave a reply "Ku┼č Cenneti Eber G├Âl├╝ Nerede, Nas─▒l Gidilir ?"

Author: 
    author